Met een knipoog van de redactie onze column “Het Was Wat“ – Aziatische braakloop
Begin 19e eeuw was niet bekend hoe een ziekte als ‘Aziatische braakloop’ van de een naar de ander werd overgedragen. Een nationale commissie komt met richtlijnen tot ‘het wegnemen of verminderen der oorzaken, welke plaatsen of personen tot deze ziekte voorbeschikken’. In gebouwen waar veel mensen samenkomen moesten de volgende maatregelen genomen worden: zorg voor zuivere lucht en ververs die herhaaldelijk. Alcoholhoudende dranken dienen te worden geweerd behalve de bij de hogere stand gebruikelijke ‘rooden-Bordeauxwijn’. Het lichaam moet warm gehouden worden met ‘een flanellen gordel of vlaggendoek tot verwarming van den buik’. Zorg verder voor ‘eene goede opgeruimde gemoedsgesteldheid’. De ziekte wordt aangetrokken door ‘angst, vrees, kommer, toorn enz’. Het is voor mensen beter om lijders aan de ziekte niet onder ogen te komen. Er moeten wat vrolijke activiteiten worden georganiseerd, alles om ‘de ziel in eene kalme en opgeruimde stemming te bewaren’. Alle koloniën, vooral de wezengestichten, worden voorbereid op de ziekte, die ook als cholera bekend staat.
Gelukkig treft de ziekte alleen Ommerschans, Veenhuizen blijft gespaard. Maar in 1823 breekt in het derde gesticht pokken uit, alle kinderen krijgen de koepokkenvaccinatie. Dan vervolgens breekt er in mei tyfus uit en dominee Johannes Heerspink overlijdt hieraan.
Op zijn graf prijkt het volgende gedicht:
Deez’ waardige gezand van Jezus reine leer werd haar te vroeg ontrukt, haar leeraar is niet meer; Veenhuizen smeekt O God, Geef ons een Heerspink weer
Uit: De kinderkolonie van Wil Schackmann
Laatste aanpassing: 12 december 2025