Onze column “Het Was Wat“ – Seks en liefde in de kolonie
Als ik eens wat met u doen mag
Zult gij dit horlogie van mij hebben
De Maatschappij van Weldadigheid had zich als doel gesteld de kolonisten te verheffen tot betere mensen en op te beuren uit zedelijke verbastering.
Bovenstaande tekst laat niets te raden over, hier is sprake van zedelijke verbastering. Andere varianten van onzedelijk gedrag waren seks voor en buiten het huwelijk. Slecht gedrag moest bestraft worden en goed gedrag beloond. Als straf gold vermaning, opsluiting of verbanning naar een strafkolonie (Ommerschans). Als beloning kon men een premie of medaille krijgen of permissie om boodschappen te doen buiten de kolonie. Johannes van den Bosch en Ockerse secretaris van MvW) verwekten beiden een kind voor het huwelijk, maar zij stonden boven de wet.
Wie zich schuldig maakte aan onzedelijk gedrag kwam voor de Tuchtraad en werd verbannen naar de strafkolonie. In geval van seks buiten het huwelijk werden beide echtelieden verbannen, want wat God verbonden heeft mag de MvW niet scheiden. Bij vermoeden van seks voor het huwelijk kon de jongen ontkennen, maar zodra bij het meisje een zwangere buik zichtbaar werd, ging ze naar de strafkolonie. De Tuchtraad ging wel bij deze en gene in de kolonie informeren of de jongeman de waarheid sprak. Bij een verzoek om te mogen trouwen dienden veel papieren aangeleverd te worden, dit kostte veel tijd. Ontstond er een zwangerschap omdat men op het huwelijk was vooruitgeloopen, dan gold evengoed verbanning. De MvW kon ook een huwelijk weigeren. Zo werd een kolonistenzoon geweigerd omdat hij kreupel en onnozel was en zij eene onzedelijke, trage en slordige meid. In een gezin waar de man was overleden plaatste de MvW een man, want een compleet gezin kan meer productie leveren. Ontstond daar een relatie en werd de vrouw zwanger dan volgde verbanning. Tot slot werd In het Sterrebos gepatrouilleerd om onzedelijk gedrag te beteugelen.
Uit:
Lezing Wil Schackmann ‘Seks en liefde in de kolonie’.
Wil Schackmann, De Strafkolonie.
Laatste aanpassing: 27 maart 2026